keeping low doesn't make no sense

 

 

 

 

 

 

 

 

[published, written by me]

Wie was Ken Kesey? De rode draad die door zijn leven loopt, verschilt nauwelijks van die die doorheen de levens van andere spirituele leiders liep: een obsessie met het verkrijgen van macht over zichzelf en de omgeving.

Opgevoed door een veeleisende vader, gepest op school en geplaagd door jeugdpuistjes, vluchtte de jonge Kesey in fantasieën over zijn stripboekfavorieten Superman en Spiderman. Later raakte hij gefascineerd door Nietzsches ‘Übermensch’. Toen Kesey in 1959 op 23-jarige leeftijd begon aan een studie creative writing, had hij al een studie massacommunicatie doorlopen, een carrière als acteur en goochelaar achter de rug, was hij als worstelkampioen bijna geselecteerd voor de Olympische Spelen en had hij twee romans geschreven. Met zijn zwangere vrouw Faye vestigde hij zich in het vlak onder San Francisco gelegen kunstenaarsdorpje Perry Lane, vastbesloten om een groot schrijver te worden.

perry lane is in my heart and in my head...

Perry Lane werd in die tijd bevolkt door een bevriend groepje schrijvers en schilders met een beatnik-achtergrond. Beatniks probeerden aan de opgelegde saaiheid van de Koude-Oorlogssamenleving te ontsnappen door een leven vol snelle jazz, marihuana, amfetamines, meditatie en rondreizen in afgejakkerde auto's. Kesey bekwaamde zich in het legen van flessen wijn, het bakken van wietkoekjes en het ruilen van partners, geïnspireerd door de werken van beatschrijvers als Allen Ginsberg en Jack Kerouac. In Kerouacs personage Neil Cassady, de als een wervelwind pratende, amfetamines, jonge maagden en kilometers vretende über-beatnik, vond Kesey een nieuwe held. Even later vindt hij een baantje in een nabijgelegen ziekenhuis dat proefkonijnen zoekt om de werking van allerlei LSD-varianten te testen. LSD was in die jaren een rage onder chique psychiaters en hun patiënten, zeker toen de acteur Cary Grant LSD had aangeprezen als antidepressivum.

Lucy in the Sky with Diamonds...

LSD had een kosmisch effect op Kesey: 'Het was alsof ik plotseling kon lezen in de boeken van God. Ik had gehoord van de bijbel en zo, maar dit! Dit waren de echte boeken!'

Nadat zijn termijn als proefkonijn was afgelopen, kreeg hij in hetzelfde ziekenhuis een baan als nachtwaker. Hij stal daar een flinke voorraad psychedelica bij elkaar, die hij overdag uitdeelde aan iedereen die zijn 'creativiteitspillen' maar wilde proberen. Keseys pillen sloegen vooral aan in de naar spiritualiteit snakkende kunstenaarsenclave. Wat is een LSD-trip? Zoveel mensen, zoveel verschillende LSD-trips, maar toch zijn er gemeenschappelijke dingen: als eerste verdwijnt al het routinematige uit het denken en waarnemen. De wereld verandert in een enorme speeltuin waar alles even fris, interessant en radicaal anders is. De LSD-gebruiker kan acht uur als toerist door zijn eigen tuin dwalen, zich verwonderen over de volmaakte perfectie van een dode kakkerlak en vol verbazing zijn één-zijn met zijn eigen hand ontdekken. Naarmate de trip vordert, wordt het brein steeds meer overweldigd door een stroom van in elkaar overvloeiende beelden, gevoelens en gedachtenassociaties. Verdere nadenken is onmogelijk, evenals actief ingrijpen. Alles gebeurt nu en het enige dat er opzit is om met de stroom mee te drijven –go with the flow- Wie ertegen ingaat, raakt in paniek en denkt krankzinnig te zijn geworden - de bekende bad trip . Op het hoogtepunt van een goed verlopende trip ondergaat de gebruiker een oceanisch en euforisch gevoel van verbondenheid met wat hem omringt. Religieuze karakters worden opgenomen in de hand van God, atheïstische naturen voelen zich deel uitmaken van een transcendente wijsheid.

with or against me... in or out of the bus...

Het is een kleine stap van die sensaties naar grootheidswaan, binnen de psychiatrie in de jaren zestig al een bekend fenomeen als gevolg van LSDgebruik. 'Mensen met latente superioriteitsgevoelens kunnen heimelijk of openlijk overtuigd raken van hun eigen grandiositeit. Zulke individuen, met genoeg realiteitsbesef om hun megalomanie te verbergen achter een facade van zachtmoedigheid, vormen een serieuze bedreiging. Ze kunnen tamelijk succesvol worden in het controleren van kleine groepen mensen in de rol van sekteleider.'Het zijn woorden die Ken Kesey op het lijf geschreven zijn. Al snel na zijn psychedelische transformatie wordt zijn huis het onbetwiste centrum van Perry Lane. Hij neemt steeds meer de rol aan van leermeester, die tijdens wilde feesten en ellenlange praatsessies zijn volgelingen begeleidt bij het openbreken van de deuren naar hun nieuwe identiteit.

one flew over...

Tussendoor schrijft hij een boek, dat haast een blauwdruk lijkt te zijn voor de volgende fase in zijn leven: One Flew over the Cuckoo's Nest. Het boek vertelt van een oplichter die zijn ontwapenende spontaniteit en charisma gebruikt om de geestelijke onderdrukking in een psychiatrische kliniek - symbolisch voor de Amerikaanse samenleving - te doorbreken. Op het hoogtepunt van het nogal messianistisch getinte verhaal leidt de held zijn twaalf krankzinnige vrienden de inrichting uit om met hen op een meer te gaan vissen. Uiteindelijk sterft de held op een kruisvormige tafel, waar hij 'met een kroon van elektrische vonken in plaats van doornen' wordt gelobotomiseerd (lobotomie is een ingrijpende hersenoperatie waarbij beide hersenhelften worden gescheiden en het slachtoffer alle gevoel en bewustzijn verliest) Het boek wordt gepubliceerd in 1962 en is onmiddellijk een bestseller. Het heeft dan ook de tijd mee. Een frisse wind waait door Amerika. De twintig miljoen kinderen van de baby boom-generatie groeien op. De onderdrukte zwarte bevolking begint zich te roeren, studenten en vredesactivisten verzetten zich op alle fronten. De hoop op een betere, radicaal anders ingerichte wereld begint te gloren.

'The times, they are a-changing.'

Kesey - inmiddels miljonair dank zij zijn boek - koopt in 1964 een landgoed nabij San Francisco, waar hij met zijn vrienden uit Perry Lane gaat wonen. Behalve enorme voorraden drugs schaft Kesey ook verf, muziekinstrumenten, geluids- en filmapparatuur aan. Het idee is dat iedereen continu elkaars bewegingen filmt en woorden opneemt, om bij het weer afspelen een indruk te krijgen van het wezen der spontaniteit. In lange praatsessies verklaart Kesey dat de zin van het bestaan is om met behulp van drugs spontaan te leven in het 'nu', in het 'ondeelbare moment dat alle verschijnselen in het universum met elkaar verbindt'. Wie hierin slaagt, staat volgens Kesey op één lijn met dit alles unificerende wereldprincipe, en is hierdoor in staat om de loop van de geschiedenis persoonlijk ten goede te keren.

merry pranksters on the move

Als Kesey zich steeds duidelijker opwerpt als sekteleider, vertrekken sommigen - om plaats te maken voor diverse drifters die minder moeite hebben met Keseys leiderschap. In zijn oude studievriend Ken Babbs, een net uit Vietnam teruggekeerde legerkapitein, vindt Kesey een soort luitenant om zijn steeds buitenissiger wordende entourage in bedwang te houden. Babbs introduceert het idee om vervreemdende, totaal onverwachte gebeurtenissen voor elkaar op te zetten, om vervolgens te observeren hoe daarop wordt gereageerd. Doel is om mensen zo uit hun normale denkpatroon los te rukken. Dit soort grappen noemt Babbs pranks en de groep gaat zich gaandeweg aanduiden met de naam Merry Pranksters.

De grootste en meest legendarische prank is de busreis van San Francisco naar New York die de groep in de zomer van 1964 onderneemt in een met fluorescerende verf beschilderde en met elektronica volgestouwde schoolbus. De tijdens de reis gemaakte film toont een eindeloze reeks benzinepomphouders, motoragenten en inwoners van kleine dorpjes die zich vergapen aan de kakofonie van de binnenzeilende bus, waar een stroom van bizar uitgedoste of halfnaakte mannen en vrouwen uitrolt die spontaan doen waar ze op dat moment kennelijk zin in hebben: oerwoudgeluiden maken, in de bomen klimmen, tikkertje spelen of elkaar volsmeren met verf. Kesey benadrukt in zijn dagelijkse briefings dat de missie bestaat uit het spontane contact met het 'nu', om zowel de Pranksters als de buitenwereld te ontdoen van hun geconditioneerde denkpatronen.

thorns and roses

De dagelijkse werkelijkheid van de busreis is heel wat minder plezierig dan de film doet vermoeden. De vering is extreem slecht, wat Cassady er overigens niet van weerhoudt om zo hard en wild mogelijk te rijden. Er zijn geen toiletten aan boord, de openlijke seks op de communale love bunk wekt een hoop irritatie op en het continu op elkaars lip zitten leidt tot paranoia en hevige ruzies. Twee Pranksters raken tijdens de reis in een bad trip en belanden in een gesticht.En er is - ondanks het ideaal van gelijkheid - wel degelijk een hiërarchie binnen de groep.

Kesey is de onbetwiste leider en heeft duidelijk favorieten: Cassady, Babbs en zijn wulpse vriendin Sensuous X. Daarbij legt Kesey een zware druk op iedereen om aan het ideaalbeeld te voldoen: zelfverzekerd, energiek en altijd spontaan. Pranksters die hier niet aan voldoen, behoren niet tot de uitverkoren 'supermensen' - zij zijn 'shit kickers'. Er is geen middenweg: 'Of je zit in de bus, of je valt eruit', zoals Kesey zijn discipelen voorhoudt. Niettemin worden de Merry Pranksters die het volhouden door het vele gedeelde lief en leed aaneengesmeed tot een hechte, goed op elkaar ingespeelde groep.Aangekomen in New York blijkt de grimmige en competitieve sfeer in de stad de Pranksters niet te liggen.

tune in turn on, drop out...

Cassady's oude vriend Allen Ginsberg raadt de groep aan om een bezoek te brengen aan Millbrook, het even buiten de stad gelegen landgoed waar de LSD-profeet Timothy Leary en zijn hofhouding resideren. De voormalige Harvard-professor deelt daar sinds enige jaren LSD uit aan een groep van rijkeluiskinderen, kunstenaars en studenten.

Leary probeert de bovenlaag van de Amerikaanse samenleving om te turnen via LSD - pas als hij zeker weet dat de intellectuele en financiële elite zich tegen een verbod zal uitspreken, acht hij de tijd rijp om LSD bij het grote publiek te introduceren.Hij heeft echter niet gerekend op het effect van Keseys psychedelische bus. Met alles wat maar geluid kan maken, dendert de bus het landgoed op, een spervuur van groene rookbommen afschietend. Kesey hoopt in Millbrook zijn voorraad LSD aan te vullen, maar hem wacht een teleurstelling: Leary wil niets te maken te hebben met dit zootje Californische idioten. De Merry Pranksters druipen af en keren terug naar Californië.Kesey ziet niet in waarom de psychedelische revolutie moet wachten op een ondefinieerbaar moment in de toekomst - het gaat immers om 'nu'. Ook Leary's visie op de LSD-trip bevalt hem niet. Om paniekaanvallen te voorkomen, programmeert Leary de LSD-trips onder nauw omschreven voorwaarden, een en ander op basis van een door hemzelf herschreven versie van het Tibetaanse Dodenboek.

when hells angels become real angels...

Kesey ziet niets in zo'n regulering: wie al begint rekening te houden met een mogelijke paniekaanval, maakt de kans daarop des te groter. De beste methode om paniekaanvallen te voorkomen, redeneert Kesey, is door het onverwachte juist op te zoeken. Je weet toch niet wat er gaat gebeuren tijdens een LSD-trip, en je kunt dus het beste leren om mee te gaan met wat er ook gebeurt, zelfs als dat een paniekaanval is.Als test voor zijn theorie organiseren de Merry Pranksters in augustus 1965 een groot feest voor Allen Ginsberg en zestig Hell's Angels. Ken Kesey mag deze zelfkantfiguren met hun voorliefde voor Harley-Davidsonmotoren, fascistische symbolen en hersenloos geweld wel. 'We zitten in dezelfde business', vertel hij ze. 'Jullie breken botten, ik breek breinen.' Het experiment is een groot succes: hoewel de festiviteiten van de Hell's Angels normaal gesproken gekarakteriseerd worden door chaotische knokpartijen, vernielingen en aanrandingen, blijven deze in La Honda volkomen uit. De Angels worden zelfs merkwaardig vreedzaam door de LSD, die de Pranksters uitdelen onder het mom dat het amfetaminen zijn. Op een gegeven moment chanten de anti-intellectuele en homofobe vandalen zelfs een van Allen Ginsbergs hindoeïstische mantra's mee, precies in de maat van Ginsbergs vingercymbalen.Na de bekering van de Hell's Angels ligt de weg open naar de rest van de wereld. Daar is echter een grote hoeveelheid LSD voor nodig.

the electric Kool-aid acid test...

Alsof hij geroepen was, klopt in september 1965 de LSD-chemicus Owsley bij Kesey aan. Ook Owsley beschouwt zichzelf als 'een architect van sociale transformatie, met een missie om de wereld te veranderen'. Hij probeert de honderdduizenden LSD-tabletten die hij heeft gefabriceerd, te slijten.Het medium dat de Pranksters hiervoor ontwikkelen is de Acid Test. In en rond San Francisco organiseren ze tussen december 1965 en maart 1966 drieëntwintig van deze kaleidoscopische feesten vol zintuiglijke bombardementen en vervreemdende effecten, waarvan de historicus David Caute schat dat ze minstens tienduizend mensen direct met LSD in aanraking brachten. Vrijwel eigenhandig democratiseert Kesey in deze korte periode het LSD-gebruik in Amerika. Hoe zo’n acid-test verliep?

Wel, zo: SAN FRANCISCO, 22 januari 1966. Het is zaterdagavond. Honderden uitgelaten adolescenten staan in de rij voor de Hal van Havenarbeiders, nieuwsgierig gemaakt door de reclamekreten als 'Can you die to your corpses? Can you metamorphose?' De oorverdovende herrie maakt ze alvast warm voor wat er in de hal op hen wacht: het Trips Festival. Eenmaal binnen krijgt iedereen eerst een drankje of een ijsje. Ze moeten wennen aan de bizarre filmbeelden, de blacklights en de zoeklichten die continu over de menigte heen spoelen. De eindeloos improviserende acid rock van The Grateful Dead bombardeert het gehoor. Zonderling uitgedoste mensen beschilderen elkaars gezichten met fluorescerende vingerverf. Achter een enorme batterij geluids- en filmapparatuur staat Ken Kesey. Gehuld in een astronautenpak draait hij aan de knoppen. Hij mompelt in de microfoon: 'De zaal is een ruimteschip en de kapitein is waanzinnig.'Een diaprojector herhaalt onophoudelijk het beeld van Jackie Kennedy die naast haar vermoorde man verbijsterd het autoportier openrukt. Opgegooide wc-rollen flakkeren in het mitrailleurlicht van de stroboscoop.Terwijl de in water en ijs opgeloste, nog niet verboden drug LSD de hersenen in bezit neemt, transformeert de hal in een uitzinnige orgie van duizend extatisch dansende, lachende, huilende, schreeuwende en over de grond rollende jongeren. Op de een of andere manier raakt niemand van hen gewond.

i'm ok with my decay...

Als op hoogtepunt van hun roem een Newyorkse promotor op het punt staat om een Acid Test in het immense Madison Square te boeken, wordt Ken Kesey gearresteerd wegens marihuanabezit en is de rol van de Merry Pranksters opeens uitgespeeld. De leider komt op borgtocht vrij en vlucht naar Mexico; de groep valt uit elkaar.Als Kesey na een jaar weer wordt opgepakt, zweert hij - in ruil voor een lichte straf - openlijk, op de televisie, het gebruik van LSD af. Vlak voordat hij in juni 1967, aan de vooravond van de Summer of Love, voor vijf maanden achter de tralies verdwijnt, vertelt hij een journalist: 'We bereiden ons allemaal voor op de grote aardschok.' Maar...als hij weer vrij komt, is de ravage niet te overzien. Haight-Ashbury ligt er volledig uitgewoond bij. Terwijl de politie razzia's houdt op zoek naar de inmiddels verboden LSD, grijpen armoede, criminaliteit, prostitutie en algehele wanhoop snel om zich heen.

Binnen een jaar versplintert de hippiebeweging tot er slechts een miserabel groepje elkaar bestelende harddrugsverslaafden van over is. De rest is gedesillusioneerd vertrokken, naar huis, naar communes op het platteland, naar India en Europa. Terwijl ze aan de andere kant van de oceaan nog even opflakkert, dooft de Californische hippiebeweging nog voor 1970 als een nachtkaars uit, de wereld in raadsels achterlatend.Kesey's droom van een spontane, massale doorbraak naar een gedeconditioneerde samenleving blijkt niet meer te zijn geweest dan een razendsnel in egocentrisme, apathie en zelfvernietiging verzandende drugsroes. Timothy Leary legt de schuld hiervan bij Ken Kesey: 'Hij bracht het veel te vroeg in de openheid. Als hij ons nog een paar jaar had gegeven, hadden we dit kunnen voorkomen.'

Kesey houdt het in 1972 op het debiliserende effect van een te veel aan psychedelica: 'Ik verloor iets in die periode. Iets menselijks dat gedurende een onmetelijk lange periode in ons is gegroeid. Toen de high voorbij was, wist ik alleen dat wat ik vergeten was, het belangrijkste is dat ik ooit heb geweten.'